50 lat temu, kiedy trasa została udostępniona była jedną z najnowocześniejszych ekspozycji górniczych w Europie. 17 lat wcześniej, czyli w 1949 roku zapadła jednak decyzja o likwidacji wielu cennych wyrobisk w kopalni soli. Wówczas Alfons Długosz podejmuje próbę ratowania skarbów jakie kryła kopalnia – wiekowych narzędzi, maszyn górniczych, kryształów i skamielin.
Z tych eksponatów w 1951 roku powstaje pierwsza wystawa w komorze Warszawa.
Okazało się jednak, że skarbów jest dużo, a miejsca na ich ekspozycję zbyt mało. Długoszowi udało się pozyskać od władz kopalni 14 nowych wyrobisk. W latach 1958 – 1966 powstała tam duża ekspozycja muzealna.
W ten sposób powstało największe podziemne muzeum w Europie i uratowano solne dziedzictwo.
- To co pozostało z dawnej żupy to przede wszystkie narzędzia w tym gigantyczne kieraty – mówi nam kierownik Działu Promocji i Marketingu Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, Piotr Chwalba.
Żupy krakowskie, czyli dawne solne przedsiębiorstwa królewskie obejmowały kopalnie soli Wieliczki i Bochni, warzelnie, Zamek Żupny i całą infrastrukturę związaną z wydobyciem i przetwórstwem soli. Pod koniec XIV wieku dostarczały one około 1/3 wszystkich dochodów skarbu królewskiego. Później były źródłem bogacenia się wielu mieszczan krakowskich i rodów magnackich, jak Bonerów, Lubomirskich, Morsztynów, Wodzickich i innych.
Dziś w muzeum można obejrzeć m.in. Róg Bractwa Kopaczy z 1534 roku, kolejkę konną z XIX wieku, kolekcję maszyn i urządzeń górniczych, mapy podziemi, okazy soli, w tym kryształy z grot kryształowych. Oprócz tego zwiedzić można m.in.15 wystaw stałych, kaplicę Św. Jana Pawła, rezerwaty górnicze Maria Teresa i Saurau.
- Przede wszystkim warto poinformować, że Trasę Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka można zwiedzić w ramach 1 biletu do kopalni soli. Jest to możliwe po przejściu Trasy Turystycznej i krótkiej przerwie w komorze Wisła, gdzie dyspozytor informuje o grupach zmierzających do podziemnego Muzeum. Dzięki temu, że grupy w Muzeum są mniej liczne mamy okazję do obcowania w kameralnej atmosferze z majestatem kopalni soli. W zeszłym roku kopalnię odwiedziło ponad 1,3 mln osób – mówi Piotr Chwalba.
Od 2003 roku Muzeum organizuje Święto Soli. Warto też dodać, że dzięki zgromadzonej przez Alfonsa Długosza kolekcji drewnianych machin wyciągowych, w 1978 roku kopalnię soli wpisano na listę UNESCO.
Foto: użyczone, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka